Redactioneel

leftovers

the manifold (after ) lives of performance

Wat blijft er over van een performance als deze voorbij is? Deze vraag stelde Ann Demeester, directeur van de Appel arts centre aan kunstenaars, curatoren, theoretici, zichzelf en ook aan HTV De IJsberg. Tijdens symposia in binnen- en buitenland reageerden velen op deze vraag in woord, beeld en beweging. Die symposia zijn inmiddels voorbij. HTV laat in #81: ‘Leftovers’ zien wat daar onder andere van over is gebleven.

Een introductie en twee essays - alledrie overblijfselen van een gesproken woord - gaan dieper in op die vraag. De rest van deze krant en het overgrote deel bestaat uit beelden en verhalen die allemaal ‘leftover’ zijn van performances. HTV’ers bezochten een fractie van het Grote de Appel-archief. Daar verzamelden ze ‘leftovers’ die nog vol zaten met voedingsstoffen. Veel van de performances waar zij van afstammen, hebben we nooit gezien. Voor ons is wat zij achterlieten dus misschien wel het interessantst.

In het midden van deze krant is het eerder genoemde symposium ‘The Manifold (After)lives of Performance’ vastgelegd in tekeningen.

Net zoals iedere ‘leftover’ verwijst deze poster naar een daadwerkelijk uitgevoerde performance. Een goede ‘leftover’ maakt het ons vervolgens mogelijk om voor te stellen hoe een unieke performance, waar wij niet bij konden zijn, geweest moet zijn. Die door ons te maken voorstelling hoeft niet noodzakelijkerwijs overeen te komen met de werkelijk uitgevoerde performance. Liever niet zelfs, in sommige gevallen.

Kunstperformances zelf zitten meestal vol met verwijzingen naar buiten en die sijpelen vanzelf ook naar binnen bij de ‘leftover’. In iedere ‘leftover’ zitten dus nog veel oudere restanten: overblijfselen van bijvoorbeeld een sjamanistisch ritueel (zie pagina 11), de tournee van een Amerikaanse politicus vlak voor zijn dood (zie pagina 10) en meer algemeen de menselijke neiging om overal sporen na te laten. Een speciale categorie beslaan het ‘afterlife’ van performances die zelf al bewust ‘leftover’ waren (zie bijvoorbeeld pagina 6).

Het verzamelen en bekijken van al deze restanten - een proces waarvan een fragment bekeken kan worden op de voorpagina van deze krant - heeft natuurlijk de nodige ideeën op doen komen over het ontstaan van performances, alsmede over de kracht en de subjectiviteit van documentatie daarvan. Langzaam kweekten we ook begrip voor die kunstenaars die niet toestaan dat er van hun performances enige vorm van ‘leftover’ wordt gemaakt. Zij hebben natuurlijk gelijk dat hun performances een unieke, niet te herhalen belevenis zijn. Of de beleving van hun performance ook is te vertalen, vroegen zij zich misschien niet af. Maar in deze HTV de IJsberg zijn zij in ieder geval niet terug te vinden.

Tony Hofman & Dirk Vis